Nepal Flash Flood News : નેપાળમાં રસુવા જિલ્લામાં બુધવારે આવેલા અચાનક પૂરે ભારે તબાહી મચાવી છે. આ વિનાશક પૂર બાદ અનેક લોકોનાં મોત અને 1000થી વધુ લોકો ગુમ હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. મૃત્યુઆંક અને ગુમ થયેલા લોકોના આંકડાઓ હજુ બદલાઈ રહ્યા છે, તેથી સત્તાવાર એજન્સીઓ દ્વારા જાહેર થતી તાજી માહિતી પર નજર રાખવી જરૂરી છે. સૌથી ચોંકાવનારી વાત એ છે કે આ આફત દરમિયાન ન તો ભારે વરસાદ થયો હતો અને ન તો કોઈ મોટો ભૂકંપ આવ્યો હતો. ICIMOD સહિતની સંસ્થાઓ અને અન્ય વૈજ્ઞાનિક એજન્સીઓ ઉપગ્રહ તસવીરો, જળસ્તર અને ભૂકંપીય સંકેતોનું વિશ્લેષણ કરી રહી છે.
તો પછી અચાનક આટલું પાણી અને કાટમાળ આવ્યું ક્યાંથી?
ભૂવિજ્ઞાનીઓ અને ગ્લેશિયોલોજિસ્ટ્સે ખુલાસો કર્યો છે કે, કાઠમંડુથી આશરે 40 માઇલ ઉત્તર તરફ આવેલા ગ્લેશિયરનો બરફનો વિશાળ હિસ્સો અચાનક તૂટી પડ્યો હતો. આ પ્રકારની ઘટનાને વિજ્ઞાનની ભાષામાં આઇસ એવલાંચ(Ice Avalanche) એટલે કે બરફનું ભૂસ્ખલન કહેવામાં આવે છે. ICIMOD સહિતની સંસ્થાઓ અને અન્ય વૈજ્ઞાનિક એજન્સીઓ ઉપગ્રહ તસવીરો, જળસ્તર અને ભૂકંપીય સંકેતોનું વિશ્લેષણ કરી રહી છે.
रसुवाको भोटेकोशी नदीमा बाढी आउनुपूर्व र आएपछि स्याफ्रुबेसीदेखि देविघाटसम्मका स्याटेलाइट तस्विर। PlanetLab का यी तस्विरहरु Stimson Center को सहयोगमा प्राप्त भएका हुन्। तस्विर १-देविघाट क्षेत्र, तस्विर २-बेत्रावती क्षेत्र तस्विर ३-हाकु बेसी क्षेत्र, तस्विर ४-स्याफ्रुबेसी क्षेत्र pic.twitter.com/syQ90n9JE6
— NDRRMA (@NDRRMA_Nepal) August 26, 2026
17 હજાર ફૂટની ઊંચાઈએથી તૂટી પડ્યો બરફનો પહાડ
કેનેડાની યુનિવર્સિટી ઓફ કેલગરીના ભૂવિજ્ઞાની ડેનિયલ શુગર અને સ્કોટલેન્ડની ડંડી યુનિવર્સિટીના સાયમન કૂકના વિશ્લેષણ મુજબ, આશરે 17 હજાર ફૂટની ઊંચાઈએથી લગભગ 2 હજાર ફૂટ પહોળો બરફનો વિશાળ ભાગ તૂટી પડ્યો હોવાની શક્યતા છે. આ બરફનો ટુકડો લગભગ 4 હજાર ફૂટ નીચે ઘાટીમાં જોરદાર ઝડપે ધસી આવ્યો.
ટક્કર એટલી પ્રચંડ હતી કે નીચે પહોંચતા પહોંચતા બરફનો મોટો ભાગ પીસાઈને પાણી, બરફ અને કાંપના વિશાળ મિશ્રણમાં ફેરવાઈ ગયો. ત્યારબાદ આ કાટમાળ અને પાણીનો પ્રચંડ પ્રવાહ ભોટે કોશી નદી તરફ આગળ વધ્યો અને વિનાશક પૂરનું સ્વરૂપ ધારણ કર્યું હોવાનો અંદાજ છે.
Planet Labs को स्याटेलाइट तस्बिरको विश्लेषणका आधारमा गरिएको प्रारम्भिक अध्ययनबाट नेपाल-चीन रसुवागढी नाकाबाट करिब २० किलोमिटर उत्तरपूर्व नेपाल-चीन सिमानामा गएको हिम-चट्टान पहिरोका कारण ल्हेन्दे खोलामा गेग्य्रानसहितको बाढी आएको देखिएको छ। pic.twitter.com/kCAo9O1Zb0
— NDRRMA (@NDRRMA_Nepal) August 26, 2026
સેટેલાઇટ તસવીરોમાં દેખાયો વિનાશનો નિશાન
વૈજ્ઞાનિકોના વિશ્લેષણમાં સેટેલાઇટ તસવીરો પણ મહત્વની સાબિત થઈ રહી છે. તસવીરોમાં ઘાટીના નીચેના ભાગમાં વિશાળ વિસ્તારમાં કાટમાળ અને નુકસાનના નિશાન જોવા મળ્યા છે. આ દ્રશ્યો જાણે કોઈ મોટો વિસ્ફોટ થયો હોય તેવા દેખાય છે.
આથી એવી શક્યતા વધુ મજબૂત બની રહી છે કે ઉપરના વિસ્તારમાંથી અચાનક મોટા પ્રમાણમાં બરફ અને ખડકો નીચે ધસી આવ્યા અને ત્યારબાદ નદીમાં પાણી તથા કાટમાળનો જબરદસ્ત પ્રવાહ સર્જાયો.
ભૂકંપ નહોતો, બરફના ધસારાએ સર્જ્યો સિસ્મિક સિગ્નલ?
શરૂઆતમાં યુએસ જિયોલોજિકલ સર્વે એટલે કે USGSના ડેટામાં 4.4 તીવ્રતાના ભૂકંપનો સંકેત મળ્યો હતો. જેના કારણે શરૂઆતમાં એવી ચર્ચા થઈ હતી કે કદાચ ભૂકંપના કારણે ગ્લેશિયર તૂટી પડ્યો હશે. પરંતુ પાછળથી સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી કે આ કોઈ કુદરતી ભૂકંપ નહોતો.
બરફના પહાડ તૂટી પડવાના પ્રચંડ આઘાતના કારણે સિસ્મિક સિગ્નલ પેદા થયા હતા, જેની અસર 5.2 મેગ્નેટ્યુડ જેટલી હતી. ગ્રેનોબલ એલ્પ્સ યુનિવર્સિટીના વિજ્ઞાની ક્રિસ્ટન કૂકના જણાવ્યા અનુસાર, આ ઘટના સવારે 8:40 વાગ્યે સ્થાનિક સિસ્મિક રીડર્સમાં આ મોટી ઘટના નોંધાઈ હતી.
શું ગ્લોબલ વોર્મિંગ જવાબદાર છે?
હવે સૌથી મોટો સવાલ છે કે ગ્લેશિયરનો આટલો મોટો હિસ્સો અચાનક તૂટ્યો શા માટે? વૈજ્ઞાનિકો આ ઘટનામાં આબોહવા પરિવર્તન(Climate Change) અને વધતા તાપમાનની ભૂમિકા પણ તપાસી રહ્યા છે.
ઘટનાના એક દિવસ પહેલાં લેવામાં આવેલી સેટેલાઇટ તસવીરોમાં આ વિસ્તારમાં બરફના કવરમાં ઝડપી ફેરફાર જોવા મળ્યો હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
2021માં ઉત્તરાખંડમાં પણ બની હતી આવી ઘટના
વર્ષ 2021માં ભારતના ઉત્તરાખંડમાં ગ્લેશિયર તૂટ્યા બાદ આવેલા અચાનક પૂરમાં 100થી વધુ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યો હતો. નેપાળની આ ઘટના ફરી એકવાર યાદ અપાવે છે કે હિમાલયી વિસ્તારમાં ગ્લેશિયર, બરફ, ખડકો અને નદીઓ વચ્ચેનું સંતુલન કેટલું નાજુક છે. આખરે નેપાળમાં આ વિનાશક પૂર પાછળ ચોક્કસ શું કારણ હતું અને ગ્લેશિયલ આઇસ એવલાંચની તેમાં કેટલી ભૂમિકા હતી, તેનો અંતિમ જવાબ વૈજ્ઞાનિક તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ જ સ્પષ્ટ થશે.
